به دليل موقعيت طبيعى و ساختار توپوگرافيک که رودخانهها، تالابها، مردابها، درياچههاى کوچک و بزرگ و سواحل را در بر گرفته، استان آذربايجان غربى ، زيستگاه مهم حياتوحش و گونههاى جانورى کشور شناخته شده است. برخى از اين گونهها بومى و برخى ديگر مهاجرانى هستند که زمان مشخصى را در منطقه به سر مىبرند. عمدهترين جانوران مهاجر استان را پرندگانى تشکيل مىدهند که جهت زمستانگذرانى به زيستگاههاى استان روى مىآورند.
مهمترين گونههاى جانورى شناخته شده استان عبارتاند از : قوچ، ميش، گوزن، کل، بز، گراز، خوک، خرس، گرگ، خرگوش، روباه، پلنگ، مار، موش، سنجاب و … که در اقصى نقاط استان پراکندهاند. همچنين پرندگان مهاجر مختلفى نيز از قبيل کبک معمولى، قمرى، باقرقره، فاخته، تنجه، لاشخور (کرکس)، جغد و … که در مناطق مختلف استان زندگى مىکنند.
تنوع گونههاى جانورى و پرندگان بومى و مهاجر استان، به اندازهاى داراى اهميت بينالمللى است که زيستگاه عمده آنها (به غير از درياچه اروميه و جزاير آن) به عنوان يکى از مهمترين پناهگاهها و زيستگاههاى حياتوحش از طرف يونسکو به ثبت رسيده و به عنوان پارک ملى اروميه معروف است.
به اقتضاى اهميت ملى، منطقهاى و بينالمللى زيستگاههاى حياتوحش به منظور حفظ تعادل اکولوژيکى و اهميت و نقشى که حيوانات و پرندگان در زنجيره حيات طبيعى ايفا مىکنند، کانونهايى از استان به عنوان مناطق حفاظت شده شناسايى گرديدهاند تا اقدامات لازم جهت جلوگيرى از شکار بىرويه و انقراض نسل وحوش موجود در آنها به عمل آيد. اهم اين کانونها عبارتاند از :
منطقه حفاظت شده پارک ملى اروميه که کل درياچه اروميه و سواحل و جزاير آن را در بر مىگيرد. اين منطقه که تا سال ۱۳۵۴ به عنوان شکارگاه مورد استفاده قرار مىگرفت، بعد از سال مذکور به عنوان يکى از مهمترين زيستگاههاى حياتوحش به ثبت رسيده و مورد حفاظت قرار گرفته است.
اين منطقه مأمن حيوانات و پرندگانى از قبيل قوچ، ميش، گوزن، پلنگ، مار، فلامينگو، غازهاى وحشى، قو، پليکان، مرغابى و … است. پوشش گياهى برخى از جزاير اين منطقه، بيشهزار و نيمهجنگلى مىباشد که کل وسعت آن در حدود ۴۸۱۰ هکتار برآورد شده است. هر نوع شکار صيد در اين منطقه ممنوع است.