تالاب ها زیستگاه های مناسبی برای پرندگان به حساب می آیند .مساحت تالابهاى استان را بيش از ۷۰۰ کيلومتر مربع تخمين مىزنند که برخى از آنها داراى آب شيرين و برخى شور است. اين تالابها زيستگاه مناسبى براى انواع پرندگان به حساب مىآيد و بيش از ۱۴۰ نوع پرنده آبزى در آنها مشاهده شده است.
تالابهاى استان عمدتاً در اطراف مهاباد، نقده، ماکو، خوى و سلماس قراردارد. اسامى اين تالابها و مردابها به تفکيک شهرستان عبارتاند از:
تالابهاى شيطان، يادگارلو، جهودآباد، نيزار گرده قيا و حسنلو به وسعت ۱۴۸۰ هکتار در اطراف نقده.
تالابهاى آقگل، عشقآباد، قرهبلاغ، ياريم قيه و سارىسوی کوچک به وسعت ۵۹۶۶ هکتار در اطراف ماکو.
تالابهاى قرهگل و يسريلآباد به وسعت ۴۶۰ هکتار در اطراف مياندوآب.
تالاب بین المللی دریاچه ارومیه یکی از ذخیره گاههای زیستکره جهان بوده و تالابهای آغگل ماکو، گرده قیط، میمند و کانی برازان به عنوان مناطق شکارممنوع هستند. تالاب پارک ملی دریاچه ارومیه با داشتن آب شور و به دلیل ویژگیهای طبیعی و اکولوژیکی منحصر به فرد از مهمترین و با ارزش ترین اکوسیستم های ایران بوده که دارای دو نوع اکوسیستم آبی و خشکی بوده که یک نوع جانور آبزی به نام آرتمیا ارومیانا و ۱۲گونه ازجلبکها در این تالاب زیست می کنند.
استان آذربايجان غربى به اقتضاى موقعيت رودخانهها، داراى آببندهاى بسيار است. مردم استان براى استفاده از آب رودخانهها و ماندابها در طول تاريخ، بارها تأسيسات و سدهاى متعددى را بر جريانهاى آبى احداث کردهاند.